Symposium immaterieel erfgoed | Waarborgen voor de toekomst. Immaterieel erfgoed in de praktijk
Immaterieel erfgoed is een term die de laatste jaren snel opgang heeft gemaakt sinds UNESCO in 2003 een conventie aannam om de orale tradities, rituelen, sociale gewoonten en traditionele vaardigheden te gaan beschermen. Sinds de conventie in 2006 in werking trad hebben honderdzestien landen zich bij deze conventie aangesloten. De Nederlandse regering heeft inmiddels aangekondigd de conventie over het immaterieel erfgoed op korte termijn te zullen ondertekenen, zodat ook in Nederland een begin gemaakt kan worden met het in praktijk brengen van de immaterieel erfgoed conventie. Maar wat wordt precies verstaan onder immaterieel erfgoed en hoe kunnen organisaties, die zich inzetten voor het in stand houden van tradities, helpen om invulling te geven aan dit nieuwe beleidsterrein?
Op vrijdag 15 oktober 2010 organiseert het Nederlands Centrum voor Volkscultuur in congreslocatie De Fabrique in Maarssen (bij Utrecht) een symposium
over immaterieel erfgoed. De dag is bedoeld voor mensen en organisaties die op (plaatselijk) niveau als onderzoeker, organisator of beleidsmaker betrokken zijn bij immaterieel erfgoed.
Programma
Plenaire lezingen
In het ochtendprogramma komen beleidsmakers uit Nederland, België en de voormalige Nederlandse Antillen aan het woord. Als sprekers zullen optreden:
- Els Jacobs, voorzitter van de Nationale UNESCO Commissie, over UNESCO en de Conventie van het Immaterieel Erfgoed
- Riet de Leeuw, senior beleidsmedewerker Directie Cultureel Erfgoed Ministerie van OCW, over de Nederlandse ratificatie van de UNESCO Conventie van het Immaterieel Erfgoed
- Arlette Thys, Agentschap Kunsten en Erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap, over de aanpak van het immaterieel erfgoedbeleid in Vlaanderen
- Ineke Strouken, directeur Nederlands Centrum voor Volkscultuur, over het stimuleren, ondersteunen en organiseren van de betrokkenheid van het veld dat zich met immaterieel erfgoed bezig houdt
- Hans Bennis, directeur Meertens Instituut, over de documentatie van en wetenschappelijk onderzoek naar immaterieel erfgoed
- Ieteke Witteveen, directeur NAAM in Curaçao, over het Antilliaans immaterieel erfgoed en de mogelijkheden om samen te werken bij het in praktijk brengen van het immaterieel erfgoed
Workshops
Het symposium over immaterieel erfgoed is gericht op de praktijk. Deelnemers kunnen participeren in verschillende workshops. In de workshops wordt in kleiner verband kennis en ervaring uitgewisseld. Elke workshop begint met twee of drie inleidingen, waarna er gelegenheid is tot vragen stellen en discussie.
- Workshop 1: België was één van de eerste landen die de conventie immaterieel erfgoed ondertekende. Inmiddels is men daar met plaatsing op de nationale en internationale lijst begonnen. Hoe is Vlaanderen begonnen met het in praktijk brengen van de conventie. Het Agentschap Kunsten en Erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap heeft hierin een grote rol gespeeld. Er is een formulier opgesteld en er is een commissie ingesteld die de minister adviseert. Wat zijn de ervaringen en wat zou men nu anders doen? Wat is concreet de rol van FARO (Vlaams steunpunt voor Cultureel Erfgoed), Volkskunde Vlaanderen (het Huis van het Immaterieel Erfgoed) en tapis plein (Projecthuis Actueel Erfgoed). Welke ondersteuning hebben gemeenschappen nodig als zij willen komen tot plaatsing op een lijst? Wat wordt van gemeenten verwacht?
- Workshop 2: Op de nationale immaterieel erfgoed lijst van Vlaanderen staan inmiddels achttien tradities, zoals de Virga Jessefeesten in Hasselt, de bloedprocessies in Hoogstraten en Brugge, en Sinterklaas en Sint Maarten in Sint Nicolaas. In Vlaanderen moeten de aanvragen voor plaatsing op de lijst uitgaan van lokale gemeenschappen. Hoe gaat dit concreet in zijn werk? Aan welke vereisten moet een voordracht voldoen? Eén van de punten die in de aanvraag behandeld dient te worden, is een plan met maatregelen die getroffen worden om het immaterieel erfgoed levend te houden en door te geven aan volgende generaties. Vertegenwoordigers van een aantal Vlaamse erfgoedorganisaties komen vertellen hoe zij de aanvraag om op de lijst te komen en het plan voor erfgoedzorg concreet hebben aangepakt.
- Workshop 3: UNESCO hecht veel waarde aan de rol van de gemeenschappen bij de zorg voor hun immaterieel erfgoed. Anders dan bij materieel erfgoed kan immaterieel erfgoed niet geconserveerd worden. Als een gebruik niet meer leeft, als mensen het belang er niet meer van inzien en als ze het niet meer willen uitvoeren, dan verdwijnt het gebruik. Immaterieel erfgoed is immers levend erfgoed. Daarom is het van wezenlijk belang dat de dragers van immaterieel erfgoed de kennis over en de liefde voor doorgeven aan volgende generaties. Als een traditie op een lijst komt te staan, dan moet hierover goed nagedacht worden en moet er een plan van aanpak gemaakt worden. Het vergroten van de participatie is dus een belangrijk punt voor immaterieel erfgoed organisaties. Hoe pak je dat aan?
- Workshop 4: Immaterieel erfgoed is levend en mobieler dan materieel erfgoed, mensen nemen het immers mee in hun culturele bagage. Gezien de aard van het immaterieel erfgoed is samenwerking met de verantwoordelijke organisaties op de Antillen en Suriname van groot belang. Het gaat hier immers om gedeeld erfgoed. Hoe is men op de Antillen en Suriname bezig met het in praktijk brengen van de conventie? Hoe kan samenwerking het beste vorm krijgen? Heeft Nederland een bijzondere taak op het terrein van het Antilliaans en Surinaams erfgoed en zo ja, hoe zou Nederland die invulling moeten geven? Voor deze workshop zijn inleiders uit de Antillen en Suriname uitgenodigd.
Praktisch
15 oktober 2010, 10.30 - 16.30 uur, de Fabrique in Maarssen (nabij Utrecht).
Het symposium wordt georganiseerd door het Nederlands Centrum voor Volkscultuur met medewerking van de Nationale UNESCO Commissie, het Ministerie van OCW, het Meertens Instituut en het Fonds voor Cultuurparticipatie.
De inschrijfkosten bedragen 55 euro en zijn inclusief koffie, thee, lunch, borrel, congresdocumentatie. Bel of mail voor meer informatie met +31 (0)30 276 02 44 of volkscultuur@live.nl.
U kunt zich opgeven door een e-mail te sturen naar: volkscultuur@live.nl. Vermeld uw naam, organisatie waartoe u behoort, adres en het aantal personen dat het symposium komt bijwonen. De inschrijving is definitief zodra het verschuldigde bedrag is overgemaakt op gironummer 810806 van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur te Utrecht..
