Mondelinge geschiedenis in België: tussen onderzoek en publieksgeschiedenis

Mondelinge geschiedenis is al lang een volwaardig en veelgebruikt onderdeel van het wetenschappelijke historische veld. Toen onder invloed van Angelsaksische tradities de ‘oral history’ doordrong in België, speelde het SOMA een pioniersrol. Vanaf de jaren 1970 al werd systematisch begonnen met het afnemen van interviews met uiteenlopende getuigen van WO II. Geleidelijk werd zo een collectie van interviews en mondelinge bronnen uitgebouwd die nu ruim 1800 opnames bevat. Daarnaast beheert het SOMA 700 interviews van de RTBF-reeks Jours de Guerre en de VRT.

De Tweede Wereldoorlog en de Holocaust of Shoah bleven in België belangrijke historische domeinen voor de ontwikkeling van mondelinge geschiedenis. Maar de verspreiding naar andere domeinen is al lang een feit. Mondelinge geschiedenis werd en wordt vandaag gebruikt voor onderzoek naar lokale geschiedenis, migratiegeschiedenis, (post-)koloniale geschiedenis, de geschiedenis van sociale bewegingen en genderstudies. In Franstalig België ontwikkelde zich een sterke traditie binnen de sociale geschiedenis ‘from below’. In Vlaanderen is mondelinge geschiedenis vandaag sterk aanwezig in het lokale erfgoedveld. Ook wordt mondelinge geschiedenis steeds vaker toegepast binnen de bredere publieksgeschiedenis en het onderwijs.

Het SOMA wil een bijdrage leveren tot het wetenschappelijk kaderen van deze diverse discipline. Op deze studie- en debatdag besteden we aandacht aan diverse vragen rond mondelinge geschiedenis. Er wordt een eindrapport opgesteld met conclusies en aanbevelingen.

Programma

9.00 uur: Ontvangst met koffie

9.15 uur: Welkom | Rudi van Doorslaer (SOMA)

9.30 uur: Introductie | Selma Leydesdorff (Universiteit van Amsterdam)

Sessie 1 : Mondelinge geschiedenis en historisch onderzoek

10.00 uur: Hélène Wallenborn (ULB) | L'historien et la parole des gens

10.15 uur: Florence Gillet (CEGES) | Le Congo et la mémoire des anciens coloniaux

10.30 uur: Lore Colaert (UG) | “Verlo y vivirlo” (Het zien en beleven). De constructie van historische waarheid aan de rand van een massagraf van de Spaanse
Burgeroorlog (1936-1939)

10.45 uur: Koffiepauze

11.00 uur: Fabrice Maerten (CEGES) | Apports et limites de la source orale à travers l'exemple des séminaires menés à l'UCL sur la vie quotidienne en Wallonie
entre 1940 et 1945

11.15 uur: Nico Wouters (SOMA) | De seminarieoefeningen ‘oorlogsherinnering’ aan de universiteit van Gent (2000-2003): collectief- en individueel geheugen

11.30 uur: Peter Moorkens (SOMA) | Publieksontsluiting van de collectie mondelinge bronnen op het SOMA

11.45 uur: Plenaire discussie | Moderator: Rudi van Doorslaer (SOMA)

12.30 uur: Middagpauze

Sessie 2: Mondelinge geschiedenis en hedendaagse maatschappij

13.30 uur: Jan Bleyen (KUL) | Van 'verhaal' naar 'vertelling': beschouwingen over een performatieve benadering van het interview

13.45 uur: Anne Morelli (ULB) | Histoire orale et histoire de l’immigration (werktitel)

14.00 uur: Christine Machiels (CARHOP) en Florence Loriaux (CARHOP) | l'Histoire du mouvement ouvrier à travers la mémoire orale: une source incontournable?

14.15 uur: Bruno De Wever (UG) | De authenticiteit van mondelinge bronnen. Enkele reflecties naar aanleiding van de tentoonstelling 'Gekleurd Verleden' (Sint- Pietersabdij Gent, 26/11/2010-25/4/2011)

14.30 uur: Koffiepauze

14.45 uur: Bart De Nil (FARO) | Mondelinge geschiedenis en de geschiedenis van een stadswijk. Casus: De Rabot-wijk Gent

15.00 uur: Séverine Janssen (Brussel Behoort Ons Toe / Bruxelles Nous Appartient) | Une pratique participative de l'histoire orale

15.15 uur: Karel Strobbe (SOMA) – Noord-Limburg en WO II: historisch onderzoek en de constructie van actuele erfgoedgemeenschappen

15.30 uur: Plenaire discussie | Moderator: Chantal Kesteloot (SOMA)

16.00 uur: Conclusie | Nico Wouters (SOMA)

Praktisch

18 november 2011, 9.00 - 16.30 uur, SOMA Conferentiezaal, Luchtvaartsquare 29, 1070 Brussel

Organisatie: SOMA. Tel: +32 (0)2 556 92 11 / Fax: +32 (0)2 556 92 00

Vooraf inschrijven is verplicht. Dit kan via e-mail aan lut.vandaele@cegesoma.be of telefonisch via +32 (0)2 556 92 11.

Het inschrijfgeld bedraagt 5 euro – te storten op rekeningnummer BE12 6792 0045 0092 (BIC PCHQBEBB) onder vermelding van “mondelinge geschiedenis + Voornaam - Naam”