100 jaar Groote Oorlog (2014-2018). Erfgoed, herdenking en herinnering
In 2014 is het 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Die verjaardag zal in Vlaanderen niet onopgemerkt voorbij gaan. Talloze erfgoedwerkers, lokale cultuurprofessionals en toerismewerkers zijn nu al projecten op touw aan het zetten om het begin van de oorlog te herdenken. Nu de laatste ooggetuigen en veteranen zijn verdwenen, stellen zich echter vragen hoe we op een hedendaagse en zinvolle wijze met deze oorlog kunnen omgaan. Hoe kunnen we inspelen op de aanzwellende publieke belangstelling voor de Eerste Wereldoorlog, maar tegelijk het respect behouden voor miljoenen slachtoffers die in 1914-1918 zijn gevallen? Kunnen we vandaag nog lessen trekken uit dit oorlogsverleden? En hoe kunnen we die boodschap dan overdragen aan jongere generaties?
Deze studiedag wil uitnodigen tot reflectie over deze vragen en tegelijk een referentiekader aanbieden over de herdenkingspraktijken rond de Eerste Wereldoorlog. In het voormiddaggedeelte schetsen twee keynote sprekers de meest opvallende evoluties in de herinnering rond de Eerste Wereldoorlog, van vroeger tot nu. In de namiddag focussen we in drie parallelle sessies op enkele spanningsvelden die zich vandaag kunnen manifesteren bij de herdenking van de Eerste Wereldoorlog.
Deze studiedag is een samenwerking tussen FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed en het projectsecretariaat ‘100 jaar Groote Oorlog (2014-18)’.
OPGELET: Gelieve via het inschrijvingsformulier uw voorkeur aan te duiden voor de sessie die u in de namiddag wil bijwonen.
Voorlopig programma
10.00 uur: Verwelkoming | Gregory Vercauteren (FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed)
10.10 uur: Inleiding tot de studiedag | Mark Andries (kabinetschef van Vlaams minister van Bestuurszaken, Binnenl. Bestuur, Inburgering, Toerisme en Vlaamse Rand Geert Bourgeois)
10.20 uur: Voorstelling project '100 jaar Groote Oorlog' (2014-2018) | Pierre Ruyffelaere (projectcoördinator)
10.30 uur: Keynote 1 “'To understand and to feel the war': memory and tourism on the Western Front 1919-2011” | Paola Filippucci (University of Cambridge)
11.10 uur: Pauze
11.40 uur: Keynote 2 Tussen privaat en publiek, 100 jaar Wereldoorlog I her-denken | Piet Chielens (In Flanders Fields Museum)
12.30 uur: Lunch
13.30 uur: Parallelle sessies
15.00 uur: Pauze
15.25 uur: Terugkoppeling sessies
15.50 uur: Afsluiting en toekomstperspectief
16.00 uur: Receptie
Voorstelling van de parallelle sessies
Sessie 1: Herinneringslandschappen | Rondetafeldiscussie
Wie vandaag passeert in de Westhoek, ontmoet er haast onvermijdelijk een van de vele begraafplaatsen of herdenkingsmonumenten. Dreigt het verleden van deze regio niet te worden gereduceerd tot die ene periode door een doorgedreven ‘herinnerings’-industrie? En, meer algemeen, hoe kunnen erfgoedwerkers en toeristische diensten sereen inspelen op de aanzwellende publieke belangstelling voor de Eerste Wereldoorlog?
Sprekers: Stefaan Gheysen (Westtoer), Franky Bostyn (Memorial Museum Passchendaele 1917).
Moderator: Gita Deneckere (Universiteit Gent)
Sessie 2: In de schaduw van het front | Interactieve workshop
Het discours rond de Eerste Wereldoorlog focust zich zo sterk op de frontstreek dat men bijna zou vergeten dat het bezette België ook vier jaar onder de oorlog heeft geleden. Hoe kunnen erfgoed- en toerismewerkers omgaan met de kloof tussen (inter)nationale beeldvorming, die zich vooral richt op de frontstreek, en de geschiedenis van hun eigen regio? En, heel concreet, hoe kunnen zij in hun gemeente aan de slag rond de Eerste Wereldoorlog, zelfs als die daar geen of nauwelijks materiële relicten heeft nagelaten?
Sprekers: Luc Van de Weyer (Algemeen Rijksarchief), Kim Van Belleghem (Projectvereniging TERF), Griet Brosens (Nationaal Instituut voor Oorlogsveteranen)
Begeleider: Gregory Vercauteren (FARO. Vlaams steunpunt cultureel erfgoed)
Sessie 3: Lessen uit het verleden? | Paneldiscussie
In 2010 werd ‘herinneringseducatie’ ingeschreven in de vakoverschrijdende eindtermen voor het secundair onderwijs. Herinneringseducatie wil kinderen en jongeren herinneren aan de fouten uit het verleden. Pas als jonge mensen beseffen wat democratie, vrijheid en verdraagzaamheid waard zijn, zo luidt de redenering, kan je hopen dat zij deze waarden ook zullen verdedigen als het erop aan komt.
Welke rol kunnen historici en erfgoedwerkers spelen binnen een programma van herinneringseducatie? Welke lessen worden uit een traumatisch oorlogsverleden getrokken en wie bepaalt dit ? Leidt een morele ‘herinneringsplicht’ automatisch tot een verarming van de historische werkelijkheid of niet?
Sprekers: Bruno De Wever (Universiteit Gent), Gio De Weerd (Pax Christi), Maarten van Alstein (Vlaams Vredesinstituut), Marjan Verplancke (Dossinkazerne - Bijzonder Comité voor Herinneringseducatie
Moderator: Nico Wouters (SOMA)
Praktisch
Donderdag 16 juni 2011, FARO, Priemstraat 51, 1000 Brussel
Inschrijvingsgeld: gratis
Deelnemers: maximum 90
Opgelet! Inschrijven voor deze studiedag is niet langer mogelijk, het maximum aantal deelnemers is bereikt. U kan zich nog wel inschrijven op de wachtlijst, zo maakt u toch nog kans op deelname. Aanmelden kan via e-mail: sofie.vankerkhoven@faronet.be.
