ICT-kwaliteitsinstrumenten en -expertise

Het cultureel erfgoeddecreet vraagt cultureel-erfgoedorganisaties die inzetten op digitaliseringsprojecten of ICT dat zij hiervoor algemeen aanvaarde internationale standaarden gebruiken met het oog op uitwisseling van informatie, duurzaamheid en interoperabiliteit. Erfgoedinstellingen die op een kwaliteitsvolle manier ICT willen inzetten worstelen echter vaak met allerlei vragen. Zoals: Wat is het beste archiveringsformaat voor foto’s? Welke metadatastandaarden bestaan er voor het beschrijven van archieven? Hoe wordt digitale data duurzaam opgeslagen? Voor een antwoord op deze en andere vragen werden door een aantal organisaties of projecten verschillende instrumenten ontwikkeld die kunnen helpen om ‘volgens-de-regels-van-de-kunst’ te werken.
De onderstaande informatie heeft niet de intentie exhaustief te zijn. U kan ons steeds nieuwe informatie signaleren

Digitaal Erfgoed Nederland (DEN)
Expertisecentrum eDAVID
IBBT-projecten
MINERVAeC
Europeana Labs
Project CEST
Andere expertisecentra en projecten (links)
Mailing lists


Digitaal Erfgoed Nederland (DEN)
ICT-register
Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) ontwikkelde het ICT-register voor cultureel erfgoed. In dit register wordt vastgelegd hoe hoog de lat ligt voor de ICT-praktijk in het erfgoedveld. Het biedt hiertoe een gestructureerd overzicht van ICT-kwaliteitsinstrumenten, zoals standaarden, procedures, richtlijnen en ondersteunende instrumenten als best practice-voorbeelden, benchmark-gereedschappen, kwaliteitshandboeken en checklists.
Website DEN: register

‘DE BASIS’
DE BASIS (Bouwen aan succesvolle ICT Strategie) is een set van minimale eisen voor de digitalisering van erfgoed en maakt onderdeel uit van het ICT-register van DEN. Erfgoedinstellingen die aan DE BASIS voldoen zijn ervan verzekerd dat de wijze waarop zij ICT inzetten effectief en toekomstgericht is. Verder bevorderen de minimale eisen van DE BASIS de kwaliteit van digitale erfgoedinformatie en vergemakkelijken zij de uitwisseling van gegevens tussen erfgoedinstellingen onderling en met het publiek. DE BASIS kan worden gezien als de ondergrens waaraan erfgoedinstellingen zich moeten committeren bij alle aspecten van hun digitale dienstverlening. Alle standaarden die onderdeel zijn van DE BASIS zijn duidelijk gemarkeerd in het ICT-register. Zij zijn te herkennen aan bovenstaand logo:
 
Website DEN

Discussier mee over DE BASIS op de Wiki.

Expertisecentrum eDAVID
Expertisecentrum DAVID (eDAVID) is een onderzoeks- en kenniscentrum inzake digitaal archiveren.  Op de website van eDAVID staan een hele reeks van online rapporten over de thema’s: juridisch kader, authenticiteit, archiveren van kantoordocumenten en e-mail, archiveren van websites, digitaal depot, dragers en het handboek ‘Digitaal ArchiVeren: rIchtlijn & aDvies’.
Website eDAVID

Digitaal Depot project eDAVID
Het Digitaal Depot project (afgesloten in sept. 2009) wil het DAVID werkterrein verruimen door de technische en juridische eisen die een digitaal depot stelt te verkennen en hiervoor oplossingen te formuleren, ondermeer door het uitwerken van modelovereenkomsten en het opstellen van een bouwplan van het depot.
eDAVID geeft hier een leidraad voor iedereen die zelf aan de slag wil gaan met het archiveren van digitale documenten. Het Digitaal Depot project bouwt voort op onderzoek in het kader van een aantal aanverwante initiatieven. Op de projectsite zijn de relevante bestaande documentatie en de publicaties uit het Digitaal Depot project thematisch samengebracht en gekaderd.
Website eDAVID: digitaal depot


IBBT-projecten
IBBT (Interdisciplinair Instituut voor Breedband Technologie) is een onafhankelijke onderzoeksinstelling die in opdracht van de Vlaamse overheid innovatie binnen ICT stimuleert. Het IBBT-team biedt bedrijven en organisaties actieve ondersteuning bij onderzoek en ontwikkeling en brengt daarvoor uiteenlopende bedrijven, overheden en non-profit-organisaties samen rond onderzoeksprojecten. Bij elk van die projecten komen zowel technische als niet-technische aspecten aan bod. Op de website van IBBT staan links naar diverse projecten en het door hun uitgevoerd onderzoek.
Website IBBT

Project BOM-vl
BOM-VL staat voor ‘Bewaring & Ontsluiting van Multimedia in Vlaanderen'. Het project had als doel oplossingen aan te reiken om audiovisueel erfgoed op lange termijn oordeelkundig te bewaren, doorzoekbaar te maken en te ontsluiten. Onder impuls van het kabinet Economie, Innovatie & Wetenschapsbeleid werden projectgelden via het IWT/IBBT ter beschikking gesteld van een consortium, waarin zowel partners uit de culturele sector als de audiovisuele mediasector deelnamen.
Het BOM-Vl project liep op 30 juni 2009 af. De valorisatie van de onderzoeksresultaten situeert zich vooral op het niveau van kennisvermeerdering- en uitwisseling en expertisevorming. De cultureel-erfgoedsector kan de resultaten aanwenden voor het optimaliseren van processen inzake digitale archivering en ontsluiting in Vlaanderen.
Alle rapporten en resultaten van het project zijn publiek beschikbaar op de projectwebsite BOM-vl van het IBBT. (Zie: deliverables)
Meer info op FAROnet
Projectsite BOM-vl
Rapporten (zoek naar ‘BOM_vl’ in titel: 20 resultaten)
Publicatie: (Meta)datastandaarden voor digitale archieven. Deze publicatie is beschikbaar onder een CC-licentie in open access bij de UGent


MINERVAeC
MINERVAeC is een project dat in het kader van het Europese eContentPlus-programma gesubsidieerd werd. Het project bracht een coördinerend netwerk van experten en belanghebbenden vanuit heel Europa samen en spitste zich toe op cultureel en wetenschappelijk erfgoed. MINERVAeC publiceerde ondermeer de volgende online handboeken en richtlijnen:
- Technische richtlijnen voor programma's voor de creatie van digitale culturele content (vertaling)
- Handbook on cultural web user interaction
- Intellectual property guidelines

Website MINERVAeC


Europeana Labs
Europeana Labs is een technisch wiki-platform waar diverse documentatie en gegevens terug te vinden zijn die nuttig zijn voor ontwikkelaars die bezig zijn met Europeana (een zgn. sandbox of zandbak).
Website Europena Labs
Meer info over Europana
Europeana projectsite
EuropeanaConnect projectsite

Project CEST
Het project CEST (Cultureel ErfgoedStandaarden Toolbox) wil de erfgoedinstellingen in Vlaanderen wegwijs maken in het gebruik van standaarden bij het creëren, beheren en toegankelijk maken van digitale collecties. Het project is in februari 2010 van start gegaan. CEST wordt uitgevoerd door Packed en eDavid in opdracht van het agentschap Kunsten en Erfgoed. Het project zal uitgevoerd worden in nauwe samenwerking met DEN.

Het project heeft als doelstelling duidelijkheid te verschaffen over “welke standaarden er prioritair van toepassing zijn voor de archivering, de ontsluiting en de uitwisseling van digitale archivalische, documentaire, audiovisuele en museale objecten en objectrepresentaties.” Op korte termijn zal CEST een shortlist van standaarden publiceren. De samenstelling gebeurt in nauwe samenwerking met experts en gebruikers uit het erfgoedveld. Met deze lijst worden de minimale eisen vastgelegd waaraan een digitaal erfgoedproject moet beantwoorden. Kunsten en Erfgoed kan deze set ook hanteren om projecten die met de financiële steun van de Vlaamse overheid tot stand komen te evalueren. De 'basislijst' wordt kort na de zomer 2010 gepubliceerd. Het project CEST loopt dan af, maar dit einde moet beschouwd worden als een voorlopig einde: op langere termijn wil dit project uitgroeien tot een ruim organisatiekader waarin (aanbevolen) standaarden worden geëvalueerd.

Website Project CEST

Andere expertisecentra en projecten
Digital Curation Centre
Dublin Core Metadata Initiative
ISO
Nationale Coalitie Digitale Duurzaamheid in Nederland, Informatiebronnen
PACKED
PrestoPrime project
Taskforce Archieven dossier standaarden
TAPE (Training for AV preservation in Europe) publicaties
W3C

Mailing lists
- Digital preservation, JISC.
- Padiforum-I, padiforum
- DigLib
- IASSIST