Het project Art in the Dark

De derde editie van Beaufort, de triënnale voor hedendaagse kunst, ging in zee met Zicht Op Cultuur (de sociaal-culturele beweging van Blindenzorg Licht en Liefde) gedurende de zomer van 2009. Dit mondde uit in een rondreizend project dat ‘Art in the Dark’ (AITD) werd gedoopt. Hoe is het om kunst te beleven in volledige duisternis? Kunnen blinden en slechtzienden ook van kunst genieten? Wat kunnen blinde en slechtziende personen anderen bijbrengen over de multisensoriële waarneming van kunst?

De bezoekers van Beaufort03 konden het aan den lijve ervaren in een rondreizende container, waarin twee beelden van de hedendaagse kunstenaar Peter Rogiers werden tentoongesteld voor het 'grote publiek'. Pittig detail: de container was volledig verduisterd, een black box dus. De bezoekers konden de kunstwerken met andere woorden niet zien. De bezoekers zouden dus niet met de ogen, maar op een andere manier met de kunstwerken kennismaken. Twaalf blinde en slechtziende ervaringsdeskundigen van Zicht Op Cultuur waren de deskundige rondleiders bij dit project, die de bezoekers bij de arm zouden nemen tijdens deze unieke beleving van de kunstwerken. Deze bijzondere gidsen zetten zich volledig vrijwillig en met enorm veel enthousiasme in, nadat ze hiertoe een opleiding hadden gekregen van Janien Prummel, zelfstandig consulente cultuurbemiddeling.

De rondreizende tentoonstelling in de black box was te gast in Oostende, Nieuwpoort, Bredene, Zeebrugge en Wenduine. Na de kennismaking met de individuele rondleider kregen de bezoekers een gidsbeurt van een half uur in kleine groepjes. Achteraf was er kans tot dialoog: de bezoekers konden ervaringen uitwisselen en vragen stellen aan de gids (zowel over het ontdekken van kunst als over andere aspecten van het leven met een visuele beperking).

De opkomst was groot: gedurende 26 dagen werden 850 mensen rondgeleid. De man in de straat, handelaars, families die in armoede leven, villabewoners, bekende namen en onbekende mensen... Van kinderen tot een 90-jarige man... Van gezinnen op vakantie tot fietsende kunstliefhebbers op zoek naar de volledige Beaufortroute... Van journalisten over hulpverleners tot museummedewerkers... Een ontzettend divers publiek vond de weg naar de black box. En de reacties uit het gastenboek zijn sprekend: de meeste bezoekers genoten volop van de rijke ervaring die de rondleiders schonken aan het publiek.

Herman uit Amsterdam: “Een verrassende ontdekking op onze fietstocht langs de kunstwerken van Beaufort03. Aarzelend en een beetje onwennig gingen we de drempel over. Eenmaal binnen nam de gids ons mee in de wereld van het voelen van kunst. Een geweldige ervaring.”

Mireille: “Ik vond het boeiend om een kunstwerk op een andere manier te ‘bekijken’. Ik besteedde nu wel meer tijd en aandacht aan een kunstwerk dan als ik mijn ogen had gebruikt. Anders bekijk ik het beeld in één oogopslag. Nu nam ik meer de tijd om details te betasten. Het was een rijke ervaring!”

Anoniem citaat: “Ik besef nu pas hoeveel ik soms ten onrechte ‘blindelings’ op mijn ogen vertrouw!”

Gaétane: “Beelden voelen (zoals ook de beeldhouwer doet)! Een extra ‘zicht’.”

Robin, 7 jaar: “Het was heel mooi in het donker, proficiat!”

(tekst: Piotrowski Inge, Uit de praktijk: Art in the Dark: een project van Zicht op Cultuur, IN: Ongeziene rijkdom: blinden en slechtzienden openen de blik op kunst en erfgoed, Gent, Zicht op Cultuur, 2009.)

Lees het volledige projectboek van Art in the Dark, samengesteld door Inge Piotrowski.