Cultureel-erfgoedconvenants

Een cultureel-erfgoedconvenant is een overeenkomst tussen de Vlaamse Gemeenschap en een gemeente, een provincie, een intergemeentelijk samenwerkingsverband of de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC). Kenmerkend aan een convenant is dat het berust op een partnerschap tussen, en een gezamenlijke investering van, de Vlaamse en de lokale of provinciale overheid. Het instrument moet de eigen rechten, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de betrokken overheden en hun gemeenschappelijke betrokkenheid bij een duurzaam cultureel-erfgoedbeleid benadrukken. De afspraken die hiervoor worden gemaakt, zijn zowel algemeen als specifiek. De algemene afspraken slaan vooral op formele voorwaarden om voor een convenant in aanmerking te komen en de minimumbedragen van de werkingssubsidies, die variëren naargelang het inwonersaantal. De specifieke afspraken slaan op de concrete doelstellingen van het convenant en worden gemaakt op basis van het cultureel-erfgoedbeleidsplan dat de lokale of provinciale overheid indient bij haar aanvraag voor een convenant. Dit plan moet een visie bevatten op het cultureel-erfgoedbeleid, een goede omgevingsanalyse en een overzicht van de noden van het cultureel erfgoed en de actoren op het eigen grondgebied.

Voor de provincies kunnen de convenants twee afspraken bevatten. Alle provincies worden verondersteld ondersteuning te bieden aan collectiebeherende organisaties met een regionale werking. Daarnaast kunnen zij, indien nodig, werk maken van een regionaal depotbeleid. Overal in Vlaanderen is de vraag naar geklimatiseerde en kwaliteitsvolle depots groot. Omdat een zekere afstand en blik van bovenuit nodig is, lijken de provincies het best geplaatst om efficiënte oplossingen uit te werken. Voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest krijgt de VGC deze rol toebedeeld. De Vlaamse Gemeenschap van haar kant zorgt voor de nodige bijkomende middelen opdat de provincies en de VGC deze regiefunctie kunnen opnemen.

Een lokaal cultureel-erfgoedconvenant kan afspraken bevatten over het stimuleren van expertise-uitwisseling en samenwerking, de ondersteuning van het lokaal cultureel-erfgoedbeleid en de uitbouw van een cultureel-erfgoedforum. De uitbouw van zo’n forum is momenteel enkel ingeschreven in de convenants met Antwerpen, Gent, Brugge en de VGC. Voor 2014 zal de Vlaamse Gemeenschap evalueren of deze steden het potentieel van zo’n forum konden waarmaken en of de formule kan worden opengesteld voor andere actoren.

Voor de implementatie van een convenant krijgt de lokale overheid of het intergemeentelijk samenwerkingsverband van de Vlaamse Gemeenschap middelen voor extra personeel, dat duidelijk zichtbaar en afzonderlijk moet worden ondergebracht in een erfgoedcel. Samen met de lokale besturen maakt de erfgoedcel het cultureel erfgoed uit eigen stad of regio toegankelijk voor een breed publiek. Zij bevorderen de samenwerking tussen erfgoedactoren en bouwen ook daarbuiten netwerken uit; ze ontsluiten het lokale erfgoed en experimenteren ermee. Bovendien, en daarin ligt de kracht en extra energie/synergie, werken ze ook samen met andere erfgoedcellen, expertisecentra, landelijke koepels, het steunpunt … om het cultureel-erfgoedbeleid en de diverse cultureel-erfgoedpraktijken in Vlaanderen te verrijken en te versterken.

In cijfers

• 20 cultureel-erfgoedconvenants met gemeenten/intergemeentelijke samenwerkingsverbanden
• 1 cultureel-erfgoedconvenant met de VGC + 5 cultureel-erfgoedconvenants met provincies

Meer weten?

• M. Jacobs, B. Rzoska, G. Vercauteren, Synergie² 2010. Het cultureel-erfgoedconvenant als hedendaags beleidsinstrument. FARO, Brussel, 2009.
• Koepelsite erfgoedcellen in Vlaanderen
• Regelgeving voor convenants
• Overzicht van de erkende convenants op de website van het Agentschap Kunsten en Erfgoed

© Foto's: FARO, Bart Van der Moeren