Landelijke cultureel-erfgoedorganisaties voor volkscultuur

Boerke Naas (c) Erfgoeddag, Philippe DebroeSinds 2008 voorziet het Cultureel-erfgoeddecreet in de ondersteuning van landelijke cultureel-erfgoedorganisaties voor volkscultuur. Een centraal gegeven ook voor deze organisaties is de cultureel-erfgoedgemeenschap, “een groep van organisaties en personen die een bijzondere waarde hechten aan specifieke aspecten van het cultureel erfgoed en die deze aspecten wensen door te geven aan toekomstige generaties”.  De cultureel-erfgoedorganisaties moeten een actieve rol spelen in de cultureel-erfgoedgemeenschap waar ze deel van uitmaken. Ze vervullen daarbinnen een ankerfunctie, nemen een voorbeeldrol op en zorgen voor samenhang.

Het netwerk van de landelijke cultureel-erfgoedorganisaties voor volkscultuur bestaat uit verenigingen, verspreid over Vlaanderen, van voornamelijk vrijwilligers die met de cultuur van alledag bezig zijn of die focussen op bepaalde historische praktijken, zoals bijvoorbeeld de heemkunde. De sector volkscultuur kenmerkt zich immers vooral door een actief verenigingsleven, gegroepeerd rond bepaalde thema’s zoals familiekunde, heemkunde, enz. Het is voor dit netwerk van verenigingen dat de landelijk erkende cultureel-erfgoedorganisaties een voorbeeldfunctie en ankerpunt vormen. Ze worden verondersteld om nieuwe methodieken ingang te doen vinden om het cultureel erfgoed ter harte te nemen, te bewaren en te documenteren en het voor het publiek te ontsluiten. Een landelijke organisatie voor volkscultuur ontwikkelt niet enkel kennis en expertise in Vlaanderen, maar ook vanuit een internationale context van samenwerking en kennisdeling. Waar mogelijk vertaalt ze deze informatie terug naar het Vlaamse erfgoedveld. Concrete resultaten (zoals congressen, studiedagen, publicaties, het begeleiden van projecten, het zetelen in stuurgroepen …) zijn een weerslag van de dynamische omgang met het cultureel erfgoed in brede zin, van immaterieel erfgoed tot en met roerend erfgoed.

Kind met volksspelHet Cultureel-erfgoeddecreet (2008) wil via de landelijke erkenning en de ondersteuning ervan een hernieuwde impuls geven aan cultureel-erfgoedorganisaties voor volkscultuur. Binnen het Decreet op de volkscultuur van 1998 werd immers al eerder de erkenning geregeld van organisaties voor volkscultuur. Dit laatste decreet benaderde de sector van de volkscultuur echter vanuit de socioculturele invalshoek. Mede door ontwikkelingen in Vlaanderen, impulsen vanuit Nederland omtrent de omgang met volkscultuur, de ‘Kaderconventie van de Raad van Europa over de bijdragen van cultureel erfgoed aan de samenleving’ (Faro, 27 oktober 2005) en de UNESCO-conventie betreffende de bescherming van het immaterieel erfgoed (17 oktober 2003), trok de Vlaamse overheid resoluut de kaart van volkscultuur via de opname van deze sector in het Cultureel-erfgoeddecreet. Voor landelijke organisaties voor volkscultuur die reeds werden ondersteund door het decreet op de volkscultuur is een overgangsfase voorzien om – mits de nodige inhoudelijke en organisatorische bijsturing – naar een erkenning via het Cultureel-erfgoeddecreet te streven.

Meer weten

  • Dekker, Ton; Roodenburg, Herman; Rooijakkers, Gerard (eds), Volkscultuur, een inleiding in de Nederlandse etnologie, Nijmegen, SUN, 2000, 445 p., ISBN 90-6168-634-2
  • Corijn, Eric (ed), Alledaags is niet gewoon: reflecties over volkscultuur en samenleven, Brussel, Koning Boudewijnstichting, 2002, 325 p., ISBN 90-5130-405-6
  • Regelgeving voor landelijke cultureel-erfgoedorganisaties voor volkscultuur
  • Een overzicht van de gesubsidieerde landelijke cultureel-erfgoedorganisaties voor volkscultuur


© Foto's: Erfgoeddag, Philippe Debroe en FARO, Bart Van der Moeren