Home » Erfgoeddag »

Emigratie: mensen op zoek naar een betere toekomst. De casus Red Star Line

Tussen 1873 en 1934 trokken zo’n twee miljoen migranten vanuit Antwerpen naar Amerika. Ze deden dat met de bekende rederij Red Star Line, die kantoor hield in de Kammenstraat. Op de Rijnkaai op het Eilandje, de oude havenbuurt van de stad aan de stroom, staan nog steeds de gebouwen waar de migranten medisch gekeurd werden, ze moesten douchen en hun bagage ontsmet werd. In deze gebouwen die nog altijd bestaan wordt het toekomstige Red Star Line museum ingericht. Het verhaal van deze ‘landverhuizers’ is een verhaal van mensen, met talloze associaties van ellende en armoede.

Meer lezen

De uitbesteding: een slavenmarkt van oude, arme blanken

Vandaag horen we geregeld alarmerende berichten over ouderen die in armoede leven. Dit is jammer genoeg geen nieuw verschijnsel. Zeker in de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw waren ouderen uit de lagere klassen een erg kwetsbare groep. Zij waren niet meer in staat om te werken en pensioenvoorzieningen ontbraken. Als ze niet konden terugvallen op de zorg van hun (klein)kinderen, waren deze ouderen veelal aangewezen op de armenzorg. In heel wat kleinere gemeenten wenkte de ‘uitbesteding’. Die begon heel vaak met een ‘toonmoment’ van de waar…

Meer lezen

Armoede is vrouwelijk

Wat is armoede? Geldtekort? Noodgedwongen genoegen nemen met minder? Of een vicieuze cirkel waaruit je moeilijk loskomt? Wanneer voel je je arm? Als je afhankelijk wordt van een uitkering? Als je geld op is voor het einde van de maand? Of ben je arm als niemand nog voor je wil zorgen? En vooral: hoe (on)schuldig ben je aan je armoede? Dat zijn de vragen die Trees Verleyen en Nathalie Bekx in dit boek stellen.

Meer lezen

Inspiratie troef… presentaties en tekstmateriaal inspiratiedag beschikbaar!

Op woensdag 15 september,  vond de inspiratiedag ‘Armoe is…’ plaats. Dit moment schoot de campagne voor alle kandidaat-deelnemers officieel op gang en bood  een mooi opstapje naar iedereen die hongert naar kennis over en inzicht in de geschiedenis van armoede.  De zes sprekers gaven de aanwezigen een ‘armoedestoomcursus’, en daardoor een uitstekende basis om met kennis van zaken de voorbereidingen aan te vatten. De afwezigen hadden traditiegetrouw ongelijk.

Meer lezen

Wat is het beeld van de armen over de samenleving? En wat denkt die samenleving over de armen?

"Zolang de armsten buiten onze gedachten blijven, zolang de sociale wetenschappen en menswetenschappen geen reële en universele kennis aanbrengen die vertrekt vanuit de ervaring van de miserie, tot zolang zal de wereld zich blijven opbouwen zonder hen. De armsten die geen plaats krijgen in ons denken, zullen ook geen plaats krijgen in de menselijke gemeenschap." (Uit het 'Feuille de route' nr.

Meer lezen

Armen aan het werk! De casus Leuven

Regelmatig horen we in het nieuws cijfers over de werkloosheid in ons land. De overheid tracht het probleem aan te pakken door mensen te stimuleren om werk te zoeken. Een recent fenomeen? Absoluut niet. Reeds in de 16e eeuw stelden de humanisten dat het gebrek aan arbeid de voornaamste oorzaak van armoede was. Het was volgens hen de taak van de overheid om werk te verschaffen. Onder invloed van dit idee, ontstonden de eerste tucht- en correctiehuizen waar arbeidsdwang werd gecombineerd met opsluiting. De armen zouden hier door het werk sociaal en moreel ‘heropgevoed’ worden.

Meer lezen

Vivat 't pleizier!

"Wij hebben geld in onze zakken / En gaan te zamen eentje pakken. / Vivat 't pleizier, / En den borrel en 't goed bier! / Zoo blijven we te zamen plakken. / Het werk en past ons nu nog niet, / veel liever gaan wij drinken, / Het werk en past ons nu nog niet, / Wij werken 's Maandags niet." Op de melodie van 'Wij zijn gezworen kameraden' werd dit Lied der Maandagvierders gebracht in een toneelstuk waarvan de titel luidde: 'Maandagvieren. Toneelspel met zang in drie bedrijven tot bevordering van matigheid, spaarzaamheid en vooruitzicht' (Brugge, 1904).

Meer lezen

Zalig de Armen. Van Liefdadigheid tot Recht.

Armenzorg is zo oud als de straat. Al tijdens de middeleeuwen waren de initiatieven ter ondersteuning van de armen heel gevarieerd. De oudste, traceerbare ondernemingen kwamen uit religieuze hoek. De wereldlijke overheid oefende het toezicht op een aantal - meestal particuliere - caritatieve instellingen. Al was liefdadigheid een belangrijk motief, toch sproten de meeste initiatieven voort met slechts één doel voor ogen: de handhaving van de openbare orde. De komende weken kan je in Kortrijk naar een tentoonstelling die deze geschiedenis reconstrueert.

Meer lezen

Le train de plaisir: sociaal toerisme en de spoorwegen

Foto’s en postkaarten van dames in frêle japonnen, met trendy hoeden en parasols, wandelend over de zeedijk van Oostende. Kiekjes van jonge heren in gestreept maatpak, brillantine in het haar, op de pier van Blankenberge, turend over de eindeloze zee. Kleurige spoorwegaffiches die het mondaine volkje van topambtenaren, industriëlen, artsen en edellieden in beeld brengen op het strand, in de duinen, op de pier, de renbaan of in het casino… Dat exclusieve plaatje van onze Belgische kust als toevluchtsoord voor de rich-and-the-famous bleef tot laat in het interbellum overeind.

Meer lezen

Arm Wallonië: een reis door het beloofde land

De Belgische geschiedenis - ook de geschiedenis van de armoede - draait wrede rondjes. Daarover gaat 'Arm Wallonië', het boek en de driedelige Canvas-reeks van Pascal Verbeken - vertaald en verfilmd als 'La terre promise'. Het materiaal: tientallen getuigenissen - uniek mondeling erfgoed dat een bijzondere tijd reconstrueert. Maar laat ons eerst een eeuw terug in de tijd gaan, naar 'Arm Vlaanderen'.

Meer lezen