In de tweede helft van 2010 was ons land voorzitter van de Europese Unie. Dat dit gebeurde tijdens het felbesproken ‘Europees jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting’ was een uitstekende gelegenheid om bijzondere aandacht te schenken aan de toestand van armoede en sociale uitsluiting in België en aan de vraag hoe in België aan armoedebestrijding wordt gedaan.Een nieuw boek biedt een uitstekend kader om het fenomeen te duiden en beter te begrijpen.

“Het leek me weerzinwekkend, onmogelijk. Enkel het feit dat de honger nog groter was dan de angst duwde me de diepte van de aarde in, in die afgrond waar het leven aan een zijden draadje hangt, waar geen straaltje zonlicht binnensijpelt, waar de blik nergens op kan rusten. Ik voelde me van iedereen verlaten.” Dit is een fragment uit het dagboek van Léon Gronowski, die vlak na de Eerste Wereldoorlog uit Polen naar België migreerde. Net als veel andere migranten uit het oosten, was hij straatarm.

Tot 16 februari nog loopt in ontmoetingscentrum Atlas, Antwerpen, de fototentoonstelling 'Hier ben ik!'. De expo neemt het publiek mee langs uiteenlopende familiekronieken. Migranten en nakomelingen van migranten vertellen er aan de hand van familiefoto’s over de impact die migratie heeft gehad op hun familie en op hun persoonlijke ontwikkeling. Ook armoede speelt daarbij een rol.

Henri Storck, een van de belangrijkste filmmakers van ons land, maakte in 1933 ‘Misère au Borinage’, een documentaire film die geldt als een van de referenties uit de filmgeschiedenis. Storck trad naar eigen zeggen op als "verontwaardigd maar scherpzinnige getuige."

'Het Kapitaal, Kritiek der politieke economie' is zonder enige twijfel het belangrijkste werk van Karl Marx. Het eerste deel werd gepubliceerd in 1867. Het tweede deel verscheen in 1885, twee jaar na Marx' dood, en het derde in 1894. Hij wou met dit magnum opus “de bourgeoisie een theoretische slag toe te brengen die ze nooit meer te boven zal komen.” Het verscheen eerder dit jaar als strip.

De armen van gisteren zijn niet die van morgen. Omdat wij strevers zijn, en omdat onze norm van armoede verschuift. "Een belangrijk systeemkenmerk van onze moderne economie, dat fundamenteel is voor armoede en de (ongelijke) verdeling van welvaart, blijft onbesproken: het creeëren en verschuiven van normen." In een opiniestuk in De Morgen legt Stijn Rottiers haarfijn uit hoe (niet alleen) onze moderne economie armoede en ongelijkheid stimuleert. Ook stof tot nadenken voor erfgoedwerkers.

De ‘A’ van het roemrijke Antwerpen is wijd en zijd bekend, maar hoe zit dat met de geschiedenis van de kleine man in de sinjorenstad? Het ogenschijnlijk zo glorierijke Antwerpen, wereldhaven en centrum van de diamant, is immers ooit een armenstad geweest. Een splinternieuw boek belicht deze onbekende, vergeten geschiedenis.

5 april 1566. Een cruciaal momentum uit de geschiedenis van de Lage Landen. In het paleis van landvoogdes Margaretha van Parma in Brussel boden een tweehonderdtal edelen haar de petitie aan waarin zij om matiging van de strenge anti-ketterijwetgeving verzochten. Een raadgever fluisterde haar toe dat de groep slechts des ‘gueux’ - ‘bedelaars’ dus - waren, geen factor om rekening mee te houden. Kort na deze gebeurtenissen namen de edelen de rol van ‘bedelaars’ ook daadwerkelijk op. Een subtiele vorm van verzet was geboren.

Tussen 1894 en 1897 bestelde Brussel, onder impuls van burgemeester Karel Buls 59 acquarellen bij de Nederlandse aquarellist Jacques Carabain. Ze geven een momentopname van een stad in volle ontwikkeling. Buls wou blijvende herinneringen aan buurten die door grote stedenbouwkundige ingrepen dreigden te verdwijnen of drastisch te veranderen. Het ging daarbij vooral over arbeidersbuurten die de reputatie van smerig, onhygiënisch en onveilig hadden. Op de aquarellen is daar echter weinig van te merken.

Er was eens… Een tijd dat koningen echt nog macht hadden en tot de verbeelding spraken. Er werden drama’s en tragedies over hen geschreven. Daarin werden ze vermoord of verraden of ze werden gek. Intussen volgden de crisissen elkaar op. Eeuwenlang. Jarenlang. De Kortrijkse ‘sociale beweging en theatergezelschap’ Unie der Zorgelozen duikt met ‘Schaften’ de geschiedenis in.