Adrien de Gerlache en de Belgica-expeditie

In 1895 werd op het 6e Internationaal Geografisch Congres te Londen een resolutie aanvaard waarin het volgende stond: ‘The exploration of the Antarctic regions is the greatest piece of geographical exploration still to be undertaken… and this work should be undertaken before the close of the century.’ Men rekende erop dat Groot-Brittannië, de Verenigde Staten of een van de Scandinavische landen een uitgebreide expeditie zou sturen. Dat de eerste wetenschappelijk expeditie naar Antarctica geleid zou worden door een Belgische marineofficier, was dan ook voor iedereen een verrassing. België had immers nauwelijks een maritiem verleden en bezat bovendien een kustlijn van slechts 60 km lang.

De man die België een plaats gaf in de geschiedenis van Antarctica was Hasselaar Adrien de Gerlache de Gommery (2 augustus 1866 – Brussel, 4 december 1934). Op 16 augustus 1897 vertrok de Belgica vanuit de Antwerpse haven naar het zuiden. Antwerpenaar George Lecointe was de scheepskapitein van dienst en Jan van Mirlo was de enige Antwerpse matroos aan boord. Mechelaar Emile Danco zal de extreem zware levensomstandigheden helaas niet overleven. Mannen van bij ons dus die een stukje wereldgeschiedenis schreven. Een overzicht van de volledige bemanning vind je hier.

Begin februari 1898 bereikte de Belgica het Antarctisch schiereiland. Er werd een zee-engte ontdekt, die vandaag bekend is als de Gerlachestraat. De hele streek werd in kaart gebracht. Er werden nieuwe planten- en diersoorten ontdekt. In de hoop nieuw land te ontdekken, voer de Belgica in zuidwestelijke richting langs pakijs. Helaas raakte het schip gevangen in het ijs. De Gerlache raakte niet in paniek, integendeel. Hij leek zeer tevreden over de gang van zaken. Voor het eerst overwinterde een expeditie op het Antarctische pakijs. Een buitenkans voor de wetenschap. Of zoals de Gerlache het later uitlegde: ‘Dankzij onze overwintering beschikt de wetenschap ten minste over meteorologische waarnemingen die uur na uur werden gedaan, een heel jaar lang, dus gedurende een volledige cyclus van 365 dagen.’ Tijdens de zomer werd er alles aan gedaan om de Belgica te bevrijden: met springstoffen trachtte men het ijs te doen breken, met zagen probeerde men een vaargeul te maken, maar allemaal tevergeefs. Het uitgezaagde kanaal vroor immers onmiddellijk terug dicht. Nu raakte de Gerlache wel in paniek. Een tweede overwintering zou fataal zijn. Maar op 15 februari opende het kanaal zich opnieuw. Al het werk was dus niet vergeefs geweest. De Belgica bereikte op 14 maart 1899 volle zee en voer op 5 november opnieuw Antwerpen binnen.

Heb je nog geen idee welke activiteit(en) je voor Erfgoeddag 2012 zult ontwikkelen? Neem dan eens contact op met The New Belgica. Deze organisatie stelt alles in het werk opdat we de heldendaden van deze mensen niet zouden vergeten. The New Belgica heeft een verteltheater, workshops voor kleuters en jongeren tot een lezing in de aanbieding. Bovendien ontwikkelden ze ter gelegenheid van Erfgoeddag 2012 een reizende tentoonstelling die kan ingehuurd worden.

Voor meer informatie, raadpleeg onderstaande bijlage of contacteer:
eddy [dot] stuer [at] newbelgica [dot] org, +32 3 888 00 76 of +32 476 86 12 00
New Belgicawerf, Noeveren 26, 2850 Boom
www.newbelgica.org


Leestip:
- LAMBRECHTS (Johan), Antarctica. Het verhaal van de Belgen op de pool, Antwerpen, Standaard Uitgeverij, 2007, 320 p.
- VERLINDEN (J.), Naar Antarctica. Belgen en Nederlanders op expeditie naar de Zuidpool, Lannoo, 2009, 382 p.
- M&L, jaargang 30/2: dit tijdschriftnummer van Monumenten & Landschappen staat volledig in het teken van de Belgica (http://www.menl.be/Default.aspx?tabid=14558&CategoryID=38&ProductID=200&...)

Afbeelding:
Verteltheater © The New Belgica

Bijlage: 

helden_-_erfgoed_-_belgica_for_schools_def.pdf