Blog van Rob Belemans

We staan er zelden bij stil hoe ingrijpend gsm, e-mail en aanverwante media ons communicatiegedrag tijdens de voorbije twintig jaar hebben veranderd. Niet altijd en overal bereikbaar willen zijn, is vandaag bijna een synoniem geworden van asociaal gedrag. Elke seconde flitsen er dan ook miljoenen tekstberichtjes en gedigitaliseerde stukken gesprek door de ether, want de homo digitalis voelt zich vandaag kennelijk ontredderd zodra hij niet met ergens iemand over ergens iets aan het communiceren is. In deze tijden van twitter, blog en sms is de belleman een anachronisme geworden.

Op vrijdag 25 juni 2010 werd in Brussel de stichtingsvergadering gehouden van de vzw ETWIE. Dat letterwoord staat voor Expertisecentrum voor Technisch, Wetenschappelijk en Industrieel Erfgoed. De groep van zestien stichtende leden bestaat uit onderzoekers, erfgoedwerkers en experten die op professionele basis of als vrijwilliger actief zijn in de genoemde themadomeinen van het culturele erfgoedveld in Vlaanderen.

Taal verandert voortdurend, maar tot nu toe ontbrak de mogelijkheid voor het publiek in Nederland en Vlaanderen – bij elkaar 23 miljoen ‘ervaringsdeskundigen’ – om die veranderingen ergens te melden, anoniem of met naam en toenaam. Daar komt vanaf 15 juni 2010 dus verandering in, want dan gaat het Meldpunt Taal online. Het meldpunt maakt de signalementen samen met allerlei bestaande taaldatabanken toegankelijk voor alle geïnteresseerden.

Naar aanleiding van zijn 50ste verjaardag stelt het openluchtmuseum van het Landschaftsverband Westfalen-Lippe in Detmold – met 90 ha het grootste in zijn soort in Duitsland - het thema 'migratie' een heel seizoen centraal in zijn werking. Onder de titel 'Planet Westfalen 2010' worden verhalen aanschouwelijk gemaakt van mensen die in het verleden naar Westfalen migreerden of die de regio verlieten en andere oorden opzochten.

In 1510 verbond uurwerkmaker Jan Van Spiere in het stadhuistorentje van Oudenaarde de negen klokjes van de voorslag met een stokkenklavier “om te beyaedene”. De stadsrekening waarin deze uitgavepost vermeld wordt, is de oudst bekende archieftekst die met zekerheid verwijst naar een beiaardklavier. Tot nader order wordt 1510 dan ook beschouwd als het geboortejaar van het muziekinstrument beiaard. Het nationale muziekinstrument van de Lage Landen bestaat dit jaar dus precies 500 jaar en dat wordt gevierd met een heus feestjaar vol activiteiten.

Europa wordt bestuurd vanuit twee hoofdsteden, Brussel en Straatsburg, die wat hun talige situatie betreft erg op elkaar lijken. Beide steden liggen in vanouds Germaanstalig gebied, maar wel ook in de contactzone met het Romaanse taalgebied. In beide steden heeft het Frans, dat er vandaag de overheersende endogene officiële taal is, eerst in een relatief recent verleden ingang gevonden om er vervolgens snel de bovenhand te halen op de autochtone Germaanse taalvarianten. Van de Brusselse bevolking was immers aan het einde van de 18de eeuw niet meer dan 5 à 10% Franstalig.

Zaterdag 20 maart 2010 is door de provincie Groningen uitgeroepen tot de Dag van de Groninger taal. In het hart van de gelijknamige hoofdstad van Nederlands noordelijkste provincie, op het Cascadeplein, zal van 11.00 tot 17.00 uur doorlopend een publieksevenement in en over het Gronings plaatshebben.

Van de 20 miljoen mensen met de Griekse nationaliteit woont de helft buiten Griekenland. Ook in België is er sinds de gastarbeidersimmigratie van het midden van de vorige eeuw een Griekse gemeenschap aanwezig, die vandaag ongeveer 25.000 mensen telt. Velen van hen, vooral uit de tweede en derde generatie, hebben de Belgische nationaliteit, maar ook zij koesteren elementen van de Griekse cultuur nog steeds als onderdeel van hun culturele identiteit. De Limburgse Grieken en Griekse Limburgers wonen nog grotendeels in de mijnstreek en het Maasland.

In november 1999 besloot Unesco, de cultuurafdeling van de Verenigde Naties, om voortaan één keer per jaar bijzondere aandacht te vragen voor de talige diversiteit in de wereld. Met dat doel werd 21 februari uitgeroepen tot de Internationale Dag van de Moedertaal.

Om het ons mogelijk te maken over de wereld rondom ons, die voortdurend verandert, te kunnen communiceren, moet ook onze taal voortdurend in verandering zijn. Het gemakkelijkst valt ons dat op bij de nieuwe woorden of betekenisuitbreidingen die bijna dagelijks ontstaan. Het verdwijnen van woorden en het veranderen van woordbetekenissen zijn doorgaans trager verlopende processen, die pas na langere tijd merkbaar worden.